Lao động không có trình độ chuyên sâu: Áp lực bị thay thế bởi công nghệ

Với tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ chiếm 21,8% tổng lực lượng lao động, có tới 4 triệu công nhân hiện chưa được đào tạo chuyên sâu đang đối mặt với mối đe dọa trực tiếp bị thay thế bởi robot và công nghệ thông minh. Cảnh báo do EuroCham đưa ra mới đây với thị trường lao động Việt Nam.

Nhiều cơ hội mới

Trong xu thế hội nhập sâu rộng thời gian gần đây, Việt Nam tham gia ngày càng nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là hiệp định thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam (EVFTA). Khi Việt Nam hội nhập sâu hơn vào kinh tế thế giới, lực lượng lao động trong nước đối diện nhiều cơ hội và thách thức.

Về cơ hội, khi có nhiều hiệp định thương mại tự do được ký kết, Việt Nam càng thu hút các nhà đầu tư và công nghệ hiện đại từ nước ngoài nên nhân lực tại chỗ có nhiều điều kiện tiếp xúc với công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm làm việc đến từ các nước phát triển. Các FTA cũng mang đến nhiều cơ hội luân chuyển lao động trong khu vực và toàn cầu, tạo thêm nhiều điều kiện cho lao động Việt Nam đến làm việc ở các thị trường phát triển hơn. 

Trong EVFTA, Việt Nam tái khẳng định cam kết của mình phù hợp với các nghĩa vụ phát sinh từ tư cách là thành viên của tổ chức Lao động quốc tế (ILO) và tuyên bố ILO về các nguyên tắc cơ bản và quyền tại nơi làm việc. Chính phủ sẽ tạo dựng khung pháp lý tiến bộ hơn nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của lực lượng lao động Việt Nam tốt hơn. Bên cạnh đó, lực lượng lao động Việt Nam cũng cần được chuẩn bị tốt hơn để có thể vượt qua những thách thức trước mắt và tiếp tục phát triển. 

Giải pháp nào?

Dù được đánh giá là cần cù, chăm chỉ giỏi tính toán, học hỏi nhanh, giá lao động cạnh tranh nhưng nguồn nhân lực Việt Nam vẫn thụ động trong công việc, ý thức tuân thủ thấp, thiếu kỹ năng mềm và đặc biệt là tinh thần làm việc nhóm và quản lý dự án còn thấp.

Để vượt qua những thách thức này, các chuyên gia cho rằng Chính phủ và các doanh nghiệp Việt Nam cần phải có lộ trình rõ ràng và cụ thể để thích nghi, hội nhập nền kinh tế thế giới và khẳng định vị thế của lực lượng lao động Việt Nam. Trước hết, Chính phủ cần cải cách và thiết lập một bộ chính sách hoàn chỉnh về hệ thống giáo dục đào tạo phù hợp với nhu cầu phát triển của đất nước và xu hướng phát triển trong khu vực và quốc tế.

Có thể áp dụng khung pháp lý nhằm thúc đẩy và khuyến khích các thành phần tư nhân tham gia tích cực hơn trong việc cung cấp các dịch vụ đào tạo nghề để gián tiếp hỗ trợ sự hợp tác hiệu quả giữa các tổ chức đào tạo và doanh nghiệp, góp phần giảm thiểu tỷ lệ thất nghiệp do sự khác biệt giữa cung và cầu.

Áp lực thất nghiệp trong thời đại hiện đại đang gia tăng với hơn 46 triệu công nhân hiện chưa được đào tạo chuyên sâu; do đó họ đang phải đối mặt với một mối đe dọa trực tiếp bị thay thế bởi robot và công nghệ thông minh. Như vậy, cùng với việc dự báo nhu cầu lao động, Chính phủ và doanh nghiệp cần tiến hành thường xuyên các chiến dịch nâng cao nhận thức về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 - một thuật ngữ thường không được biết đến trong lực lượng lao động phổ thông, song song với nỗ lực thay đổi thái độ của người lao động để họ chủ động và hợp tác với người sử dụng lao động trong việc học hỏi, nâng cao tay nghề và kỹ năng.

 

 

Nhật Minh

tin đã đăng