Lao động khu vực phi chính thức: Khó khăn trong tiếp cận chính sách hỗ trợ

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) mới công bố số liệu cho thấy, hơn 61% dân số có việc làm hiện nay của thế giới - tương đương 2 tỉ người đang làm việc trong khu vực phi chính thức. Tại Việt Nam, tính đến cuối năm 2017, tỉ lệ lao động khu vực phi chính thức chiếm 57,2% - tương đương hơn 18 triệu người. Việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ việc làm và bảo hiểm xã hội tự nguyện của nhóm lao động này còn rất hạn chế.

Nhiều hậu quả

Trước thực trạng hơn 61% số dân có việc làm của thế giới, tương đương 2 tỉ người, kiếm sống tại khu vực kinh tế phi chính thức, ILO nhấn mạnh việc chuyển tiếp sang nền kinh tế chính thức là chìa khóa để đảm bảo quyền của người lao động cũng như những điều kiện làm việc thỏa đáng. Theo bà Rafael Diez de Medina - Giám đốc Bộ phận Thống kê của ILO, tỷ lệ quá cao lao động không chính thức dưới mọi hình thức đã và đang gây ra vô số hậu quả tai hại cho người lao động, doanh nghiệp và các xã hội, đồng thời là thách thức lớn đối với nỗ lực đem lại công việc tươm tất cho tất cả mọi người.

Đối với hàng trăm triệu người lao động, phi chính thức đồng nghĩa với việc thiếu sự bảo vệ của xã hội, quyền tại nơi làm việc và điều kiện lao động thỏa đáng trong khi đối với các doanh nghiệp, điều này có nghĩa là năng suất thấp và thiếu sự tiếp cận nguồn tài chính.

Tại Châu Phi, 85,8% lực lượng lao động là phi chính thức. Tỉ lệ này là 68,2% tại Châu Á - Thái Bình Dương, 68,6% tại các nước Arab, 40% tại Châu Mỹ và chỉ có hơn 25% tại Châu Âu và Trung Á. Tổng cộng, 93% lao động không chính thức của thế giới tập trung ở các quốc gia mới nổi và đang phát triển. Báo cáo cũng cho thấy tỷ lệ nam giới trong lao động phi chính thức là 63%, cao hơn so với tỷ lệ nữ giới là 58,1%.

Ông Chang-Hee Lee - Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam - cho hay, Việt Nam là một trong số các quốc gia có tỷ lệ việc làm phi chính thức cao tại Châu Á – Thái Bình Dương.

“Quá trình hỗ trợ chuyển đổi từ phi chính thức sang chính thức là một thách thức lớn, bởi một nửa lực lượng lao động toàn cầu hiện đang làm việc trong khu vực phi chính thức”, ông Chang-Hee Lee nói.

Mở rộng bao phủ bảo hiểm thất nghiệp cho lao động phi chính thức

Trên thực tế, do nằm ngoài khu vực phi chính thức (nghĩa là ở các đơn vị kinh tế như khu vực chính thức và hộ gia đình làm sản xuất), lao động phi chính thức thường có đặc điểm là việc làm bấp bênh và thiếu ổn định, thu nhập thấp và thời gian làm việc dài. Họ thường không có hợp đồng lao động và khả năng được đóng bảo hiểm xã hội rất hạn chế. 

Bà Trịnh Thu Nga (Viện Khoa học Lao động và Xã hội) cho biết, qua nghiên cứu khảo sát lao động phi chính thức tại Hà Nội và Nghệ An, việc tiếp cận và thụ hưởng các chính sách hỗ trợ tạo việc làm, bảo hiểm xã hội tự nguyện của lao động khu vực phi chính thức còn rất hạn chế. Một trong những việc quan trọng nhất là tăng cường nhận thức và hiểu biết của lao động phi chính thức về pháp luật lao động và các chính sách hỗ trợ tạo việc làm, bảo hiểm xã hội; Nâng cao chất lượng lao động phi chính thức, đào tạo nghề và phát triển kỹ năng cho người lao động;…

Đặc biệt, cần thực hiện có hiệu quả các chương trình, dự án hỗ trợ tạo việc làm, chính sách việc làm công; Nghiên cứu mở rộng phạm vi bao phủ của chính sách bảo hiểm thất nghiệp, nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, chú trọng tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nâng cao tay nghề. Tiếp cận được vấn đề bảo hiểm thất nghiệp, lao động phi chính thức không chỉ nhận được trợ cấp, giúp họ ổn đinh cuộc sống khi mất việc mà còn được hỗ trợ học nghề, được tư vấn, hỗ trợ tìm việc làm miễn phí và được hưởng chế độ bảo hiểm y tế trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp.

 

Thái Minh

tin đã đăng